Làng nghề truyền thống làm hương thảo mộc

Thứ năm - 23/01/2020 06:18
Làng nghề truyền thống làm hương thảo mộc xóm Nà Kéo, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng đã trở thành một cái tên quen thuộc của người tiêu dùng, bởi hương sắc đặc trưng của nén hương với sự dịu nhẹ, phảng phất rất lâu, mùi thơm đặc biệt tạo nên thương hiệu đặc trưng cho sản phẩm hương thảo mộc.
Bà con phơi hương trước khi đem ra chợ bán

Bà con phơi hương trước khi đem ra chợ bán

Xóm Nà Kéo xã Trường Hà, huyện Hà Quảng nằm trên trục đường Hồ Chí Minh, phía Bắc giáp với xóm Bản Hoong, phía Tây giáp với xã Nà Sác, phía Đông giáp với xã Kéo Yên, phía Nam giáp với xóm Đôn Chương, thị trấn Xuân Hòa. Xóm Nà Mạ có 76 hộ, 355 nhân khẩu, hiện có 29 hộ làm hương thảo mộc,giải quyết việc làm tại chỗ cho 38 lao động Thu nhập từ làm hương thảo mộc chiếm 50% tổng thu nhập trong hộ gia đình. Từ làm hương thảo mộc, các hộ dân đã có nguồn thu nhập ổn định, kinh tế gia đình phát triển, nhiều hộ thu nhập hàng năm trên 80 triệu đồng/năm. 

Với địa hình được thiên nhiên ban tặng, xóm Nà Kéo có dòng suối Lê Nin chảy qua có chiều dài 3km, các hệ thống thủy lợi của xóm đươc kiên cố hóa. Xóm cách Chợ trung tâm huyện 6,5km, là địa bàn thuận lợi cho việc giao thương buôn bán giữa các tiểu thương, các hộ kinh doanh trong vùng, thuận lợi trong việc định hướng phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trong tương lai.
Cũng như bao làng nghề làm hương truyền thống khác, đặt chân đến xóm Nà Kéo chưa kịp nhìn thấy hương, đã ngửi thấy mùi thơm nức mũi, mang đến cảm giác thư thái, tĩnh tại. Không chỉ ve vuốt khứu giác, mà cả thị giác của chúng ta cũng như choáng ngợp trước những “bông hoa hương” màu sắc rực rỡ được phơi trên mọi ngả đường của làng. Theo các cụ cao niên trong làng kể lại, làng hương được hình thành và phát triển từ rất lâu đời cho đến ngày nay. Hương làng nghề Nà kéo có mùi thơm dịu nhẹ được làm từ nhiều loại thảo mộc thiên nhiên, với phương thức làm hương cổ truyền. Mỗi nén hương được thắp lên là một nét đẹp văn hóa thiêng liêng, tỏ lòng biết ơn sâu sắc của con cháu đối với ông bà tổ tiên cũng như lòng thành kính của mỗi người khi đến nơi cửa đình, cửa phật, những chốn linh thiêng mỗi khi tết đến xuân về. Chính vì vậy mà người dân làng nghề Nà kéo luôn duy trì và phát triển nghề làm hương truyền thống coi đó là nét đẹp văn hóa của người dân nơi đây. Các cụ già có thâm niên làm hương với kinh nghiệm và bí quyết gia đã truyền đã truyền lại nghề cho con, cháu, bởi vậy nghề làm hương thảo mộc cứ được truyền từ đời này sang đời khác.

Hương thảo mộc gia truyền có mùi thơm tự nhiên, nhẹ mà thanh, phảng phất lâu tan. Những nén hương như vậy được làm nên từ bí quyết gia truyền lưu giữ từ đời này sang đời khác. Chỉ biết bột hương được làm từ thảo mộc  Mỗi gia đình lại có một công thức riêng tạo nên thương hiệu của từng nhà. Đó là cái hồn cốt mà người xóm Nà Kéo, xã Trường gìn giữ từ nhiều năm nay.
Nguyên liệu làm hương chủ yếu là các loại thảo mộc tự nhiên  như Thân gố mục, các loài cây tùng bạch chỉ, đinh hương, và lá keo có sẵn trên rừng, núi  Tùy từng cách pha chế của người thợ sẽ cho ra các loại hương với mùi thơm đặc biệt tạo nên thương hiệu đặc trưng cho sản phẩm hương của cơ sở mình, sau đó được phơi lên các phên rộng cho khô. Cách sơ chế: Gỗ mục phơi khô sau đó giã tay hoặc nghiền bằng máy thành bột mịn, lá keo phơi khô, giã tay hoặc nghiền bằng máy thành bột mịn.

Đến với Nà Mạ du khách sẽ được tham quan, trải nghiệm cùng bà con làng nghề
Cách trộn bột. thông thường mỗi lần trộn bột người làm hương thường trộn 01 mẻ có trọng lượng khoảng 5kg; để trộn được 01 mẻ bộ cần có 10 lít nước sạch đun sôi, 04 kg bột gỗ mục, 05 kg bột lá keo. Nước sạch sau khi được đun sôi sẽ được bắc xuống, người làm hương đổ từ từ hỗn hợp bột gỗ mục, bột lá keo vào và quấy đều tay, thời gian quấy 1 mẻ bột khoảng 1 tiếng đồng hồ. Sau đó ta sẽ có hỗn hợp bột dẻo và dính, có mùi thơm đặc trưng của lá keo. Bột mặt để bao phủ ngoài que hương với thành phần là mùn cưa của cây gỗ nghiến hoạc gỗ mít để hương có màu vàng đẹp. mùn cưa sau khi lấy về sẽ được phơi khô, sau đó sáng, chr chọn mùn cưa mịn sau đó đem giã tay hoạc nghiền mịn bằng nghiền bột. Nguyên liệu để làm que hương  từ thân cây mai, chọn cây Mai có độ tuổi từ 3 năm trở lên, chặt thành từng khúc tầm 40cm và chẻ nhỏ, ngâm vớ nước khoảng 10 ngày sau đó vớt lên phơi khô, chân hương được nhuộm bằng phẩm màu.  Sau khi có đầy đủ nguyên liệu sẽ tiến hành quấn bột trộn vào que hương – lăn qua bột mặt – lăn qua ván gỗ, hương sau khi quấn xong được phơi ngang trên ván gỗ hoặc phơi dọc trên giá gỗ. Sau khi phơi hương khô có thể đem ra thị trường tiêu thụ. Và để đáp ứng được nhu cầu cao cho người tiêu dùng, thì hương cũng không ngừng được cải tiến về mẫu mã, và nâng cao chất lượng sản phẩm. Hiện nay thị trường tiêu thụ chính của Hương thảo mộc Nà Kéo là các chợ huyện và các chợ lân cận trong vùng. Ngoài ra các thương lái cũng đến tận nhà tìm mua.

Với việc sản xuất chủ yếu là thủ công, không áp dụng các dây chuyền sản xuất công nghiệp, số lượng hàng hóa không lớn, nguồn nguyên liệu không độc hại có nguồn gốc tự nhiên, nguồn nguyên liệu dư thừa như: thân mai, gio bếp được nhân dân đưa vào làm nhiên liệu chất đốt để dùng trong sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình. Vì vậy việc sản xuất của làng nghề ít tác động làm suy giảm đến môi trường sống của người dân.
Hiện nay, nền kinh tế phát triển, với sự ra đời của nhiều hộ sản xuất hương  trong xóm, cuộc sống của người dân làng nghề đã ấm no hơn, nhiều ngôi nhà mới khang trang mọc lên hòa chung với nền phát triển kinh tế của địa phương. Trải qua hàng trăm năm, đến nay hương thảo mộc Nà Kéo vẫn giữ được nét đặc trưng về mùi thơm, nguyên liệu tự nhiên, duy trì và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống.
Không những vậy, người dân Nà Kéo vẫn luôn ý thức được lao động, sản xuất đã góp phần giúp cho làng nghề làm hương truyền thống trở thành một trong những làng nghề truyền thống lâu đời của huyện Hà Quảng cũng như của tỉnh Cao Bằng nói chung. Làng nghề hương thảo mộc xóm Nà kéo xã trường Hà sẽ luôn tồn tại, phát triển và trở thành điểm đến của mỗi du khách khi về thăm khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó.

Đến xóm Nà Kéo vào những ngày nắng đẹp, du khách còn được thấy khung cảnh đẹp mắt, đặc trưng riêng của làng làm hương. Hàng nghìn bó tăm hương 2 màu vàng ,đỏ như những đóa hoa đang phơi mình đón nắng, gió. Nhờ sự phát triển của nghề làm hương, Tết của người dân xóm Nà Kéo sẽ tươm tất, đủ đầy hơn. Làng hương thảo mộc Nà Kéo đã góp phần để những ngôi nhà, mái chùa Việt luôn nồng ấm hương thơm của những nén nhang trầm, nhang quế trên bàn thờ gia tiên mỗi khi Tết đến xuân về. 

Với những nét văn hóa và giá trị kinh tế đã đạt được, ngày 24/12/2019, Chủ tịch UBND tỉnh đã ký Quyết định số 2364/QĐ-UBND công nhận làng nghề làm hương thảo mộc Nà Kéo là làng nghề truyền thống.
Hà Quân - Hoàng Đào

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 
DDHCM
Xây dựng nông thôn mới
Báo Cao Bằng Online
Cao Bằng Portal

Thống kê truy cập

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 13

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 12


Hôm nayHôm nay : 4358

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 107990

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 4103701