Cần bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở Luống Nọi

Thứ hai - 03/06/2019 08:41
Người Tày ở xóm Luống Nọi, xã Phù Ngọc (Hà Quảng) nổi tiếng với nghề dệt thổ cẩm truyền thống với những họa tiết, hoa văn đặc sắc. Đây cũng là địa phương duy nhất còn lưu giữ nghề dệt thổ cẩm thủ công truyền thống, điển hình có gia đình bà Nông Thị Thược với 4 đời theo nghề dệt thổ cẩm. Gia đình bà được công nhận là thành viên đối tác của Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, năm 2016 được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng “Bảng vàng gia tộc nghề truyền thống Việt Nam”.
Nghệ nhân Nông Thị Thược dệt thổ cẩm truyền thống.

Nghệ nhân Nông Thị Thược dệt thổ cẩm truyền thống.

Hằng ngày bà Thược vẫn miệt mài, cặm cụi ngồi dệt nên những tấm vải thổ cẩm với đầy đủ màu sắc, hoa văn truyền thống. Các sản phẩm dệt thổ cẩm của bà rất phong phú, đa dạng như: thảm, mặt địu, túi đeo, khăn trải bàn ghế, ga trải giường... Bên cạnh những mẫu họa tiết truyền thống, bà còn tự nghiên cứu, sáng tạo ra hơn 20 họa tiết với đầy đủ các loại hoa văn từ loài cây, hoa cỏ, động vật rất sinh động. 
Bà Thược biết dệt thổ cẩm từ năm 13 tuổi, tình yêu đối với nghề dệt cứ thế gắn bó với bà và lớn dần theo năm tháng.  Những công đoạn, kỹ thuật dệt luôn in sâu trong tiềm thức và thành thục đến từng chi tiết nhỏ nhất. Hiện nay, nhà bà còn 3 chiếc khung dệt gắn bó với 4 thế hệ bắt đầu từ thời bà cố nội của bà Thược. Vì vậy, bà luôn trân trọng, gìn giữ nghề dệt của tổ tiên, rồi lòng yêu nghề đã khiến bà hăng say sáng tạo, dệt nên những đứa con tinh thần độc đáo. Dần dần, bà thành lập tổ dệt với 6 - 7 người thợ cùng làm, sản phẩm dệt đến đâu bán hết đến đó, thu nhập từ 3 - 5 triệu đồng/người/tháng. Tiếng lành đồn xa, những sản phẩm thổ cẩm không chỉ có khách trong tỉnh đến đặt hàng, nhiều đơn đặt hàng từ Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Hòa Bình, Thành phố Hồ Chí Minh; vài năm trở lại đây, khách du lịch các nước Bỉ, Anh, Pháp, Đức... cũng đến đặt hàng, mỗi lần đặt từ vài chục chiếc trở lên. 
Theo bà Nông Thị Thược, những năm 80 của thế kỷ trước, nhà nào cũng có 1 - 2 khung dệt vải, con gái trong xóm đều phải học và biết dệt để tự tay dệt quần áo, mặt địu, vỏ chăn, gối... sử dụng trong gia đình, làm của hồi môn cho con gái hoặc đem bán tại các chợ phiên trong tỉnh. Các sản phẩm đều được dệt thủ công bằng tay, vắt từng sợi vải chàm lẫn với sợi len sắc màu rất cầu kỳ. Để dệt một tấm thổ cẩm hoàn chỉnh mất từ 2 - 4 ngày tùy từng loại, trong quá trình sáng tạo sản phẩm đòi hỏi người thợ dệt phải tỉ mỉ, cẩn thận đến từng chi tiết nhỏ. Nhiều năm qua, bà đã đứng ra giới thiệu, quảng bá sản phẩm đến nhiều vùng, miền để nhiều người biết đến. Bình quân giá bán mỗi sản phẩm từ 30 nghìn đồng đến trên 7 triệu đồng tùy theo nhu cầu đặt hàng của khách. 
Bà Nông Thị Duyên, một thợ dệt thổ cẩm ở xóm Luống Nọi trăn trở: Nghề dệt thổ cẩm truyền thống đã có từ hàng trăm năm nay, nhưng hiện xóm chỉ còn ít hộ duy trì, những người thợ còn gắn bó với nghề chỉ vì sự đam mê, muốn gìn giữ nghề cho thế hệ sau và tạo thêm thu nhập cho gia đình lúc nông nhàn. Trước thực tế hiện nay, do sản xuất thủ công, sản phẩm thổ cẩm tuy đẹp nhưng không đáp ứng được số lượng lớn, chưa có tổ chức nào quan tâm bao tiêu đầu ra cho sản phẩm nên làng nghề vẫn còn lúng túng trong khâu sản xuất, tiêu thụ.
Kỹ thuật dệt thổ cẩm truyền thống của người Tày nơi đây gồm các công đoạn quay sợi, mắc khung, tạo hoa văn, dệt vải. Các mẫu hoa văn là sự kết hợp hài hòa giữa đường nét, màu sắc và hoa văn. Các gam màu sáng, tối, nóng, lạnh được xử lý rất khéo léo trên nền chủ đạo là màu trắng đục, từ đó tạo nên bản sắc riêng không lẫn với cách trang trí hoa văn của các dân tộc khác. Hiện tại, xóm Luống Nọi là làng nghề còn nguyên bản về kỹ thuật lẫn công cụ dệt thổ cẩm, nơi đây chỉ còn trên 20 khung cửi. Làng dệt thổ cẩm Luống Nọi được kết hợp từ cơ sở thủ công truyền thống gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở của cộng đồng. Đây là điểm thu hút, gây ấn tượng tốt đẹp cho khách du lịch khi đến tham quan, khám phá và trải nghiệm.
Trưởng xóm Luống Nọi Hoàng Văn Tín cho biết: Cả xóm hiện còn 25 hộ duy trì nghề dệt truyền thống; trung bình mỗi hộ thu nhập khoảng 30 triệu đồng/năm.  Mong cấp ủy, chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng quan tâm hỗ trợ làng nghề; tích cực tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu sản phẩm thổ cẩm đến du khách trong và ngoài nước, góp phần thúc đẩy du lịch phát triển, đồng thời giải quyết việc làm, tăng thu nhập, nâng cao đời sống cho người dân.
Nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở xóm Luống Nọi đã tồn tại hàng thế kỷ qua, tuy người dân không làm giàu được từ nghề dệt nhưng vẫn còn nhiều nghệ nhân say mê với nghề để sáng tạo ra những sản phẩm độc đáo, gìn giữ giá trị văn hóa của dân tộc. Chính quyền địa phương cần tiếp tục có giải pháp bảo tồn và phát triển nghề dệt thổ cẩm thủ công truyền thống gắn với phát triển du lịch ở địa phương.

 
Thu Hằng (Báo Cao Bằng)
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 
DDHCM
Xây dựng nông thôn mới
Báo Cao Bằng Online
Cao Bằng Portal

Thống kê truy cập

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 25


Hôm nayHôm nay : 2832

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 79614

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 2713205